Đau bụng chu kỳ, rối loạn, rong kinh, vô kinh.

 

1. Chu kỳ kinh nguyệt là gì?

   Kinh nguyệt là hiện tượng lớp niêm mạc tử cung bong tróc và được đẩy ra khỏi cơ thể phụ nữ qua âm đạo theo chu kỳ hàng tháng âm lịch. Độ tuổi trung bình bắt đầu kinh nguyệt là 12 - 14 tuổi, có thể bắt đầu sớm hơn lúc 8 tuổi hoặc muộn nhất lúc 16 tuổi (có thể xem kỹ hơn ở những bài khác).

  Chu kỳ kinh nguyệt trung bình là 28 ngày, tuy nhiên nhiều trường hợp chu kỳ ngắn hơn khoảng 24 ngày hoặc dài hơn khoảng 38 ngày vẫn được xem là bình thường. Thời gian kỳ kinh khác nhau ở mỗi người, thường là 3-5 ngày. Lượng máu mất đi sau mỗi chu kỳ kinh khoảng 50-150ml, do vậy một số bé gái bị thiếu máu lúc mới dậy thì.

2. Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt.

2.1 Triệu chứng của rối loạn kinh nguyệt.

Rối loạn kinh nguyệt là những bất thường ở một chu kỳ kinh nguyệt, khi:

-  Khoảng cách giữa các kỳ kinh ngắn hơn 24 ngày hoặc dài hơn 38 ngày. (chu kỳ ngắn hoặc dài quá).

-  Thời gian hành kinh kéo dài hơn 8 ngày (rong kinh).

-  Mất kinh từ 3 chu kỳ hay là 3 tháng trở lên (bế kinh hoặc vô kinh).

-  Lượng máu kinh đột nhiên chảy nhiều hơn (cũng gọi là rong kinh) hoặc ít hơn so với những chu kỳ thông thường.

-  Chảy máu bất thường hoặc xuất hiện đốm máu giữa các chu kỳ kinh, sau khi quan hệ tình dục hoặc sau mãn kinh (có thể viêm hoặc u xơ…).

- Trong kỳ kinh gặp phải các triệu chứng nặng nề như chuột rút, đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn (đau bụng chu kỳ).

2.2. Rong kinh.

  Thông thường, lượng máu mất ở mỗi kỳ kinh khoảng 50-150ml. Nếu chị em mất nhiều máu, gấp 10-25 lần lượng máu thông thường ở mỗi kỳ kinh, hoặc phải thay băng vệ sinh liên tục mỗi giờ thay vì 3-4 lần mỗi ngày, hoặc thời gian hành kinh kéo dài hơn 8 ngày đó là hiện tượng rong kinh.

   Hiện tượng rong kinh có thể xuất hiện ở các giai đoạn khác nhau trong cuộc đời của người phụ nữ, có thể xuất hiện ở những năm khi nữ giới bắt đầu có kinh nguyệt, hoặc vào những năm 40-50 tuổi khi phụ nữ bước sang tuổi tiền mãn kinh. Ngoài ra, rong kinh còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác như:

- Mất cân bằng nội tiết tố (hormone) trong cơ thể.

- Viêm nhiễm cổ tử cung hoặc tử cung.

- U xơ tử cung.

- Tác dụng phụ khi đặt dụng cụ tránh thai ở tử cung.

- Suy tuyến giáp (do tuyến giáp hoạt động yếu kém).

- Sự thay đổi trong chế độ ăn uống, satress hoặc vận động cơ thể quá mức.

2.3. Vô kinh.

   Một số chị em có thể gặp tình huống ngược lại rong kinh, đó là hoàn toàn không có kinh nguyệt, gọi là vô kinh hoặc mất kinh. Tình trạng vô kinh được xem là bình thường trước tuổi dậy thì, đang mang thai và sau khi mãn kinh. Nếu chị em không có kinh nguyệt hàng tháng và không thuộc 3 nhóm kể trên, chị em nên thăm khám ngay để được bác sĩ tư vấn giải pháp can thiệp phù hợp.

   Có 2 loại vô kinh, gồm:

- Vô kinh nguyên phát: trường hợp nữ giới đã bước sang tuổi 16 nhưng vẫn chưa có kinh nguyệt. Nguyên nhân bởi những bất thường trong hệ thống nội tiết, các vấn đề ở buồng trứng, vùng dưới đồi hoặc bất thường về gen.

- Vô kinh thứ phát: trường hợp nữ giới có kinh nguyệt đều đặn nhưng đột ngột mất kinh trong 3 tháng hoặc lâu hơn. Nguyên nhân có thể do rối loạn nội tiết tố trong cơ thể, vấn đề tuyến yên, tuyến giáp, bệnh lý u nang buồng trứng hoặc đã phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng.

3. Đau bụng kinh kỳ.

   Hầu hết phụ nữ đều từng bị đau bụng kinh trước hoặc trong kỳ kinh nguyệt vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời. Ở một số người, triệu chứng đau bụng kinh xảy ra nhẹ nhàng ở mỗi tháng. Tuy nhiên, nếu tình trạng trạng đau đớn và kéo dài gọi là thống kinh, chị em cần tham vấn ý kiến bác sĩ để được chăm sóc sức khỏe đúng cách.

   Chị em có thể gặp những cơn đau bụng kinh nguyệt như chuột rút là do tử cung co thắt dưới sự kích hoạt của Prostaglandin nội sinh – một chất giống như hormone được sản xuất bởi các tế bào niêm mạc tử cung và lưu thông trong máu. Khi bị thống kinh, chị em có thể có cảm giác tiêu chảy hoặc muốn ngất xỉu, người trở nên nhợt nhạt và đổ nhiều mồ hôi bởi Prostaglandin làm tăng tốc độ co bóp tử cung, làm giãn mạch máu, hạ huyết áp và chóng mặt. Do vậy khi mang thai không được dùng Prostaglandin (ví như Enprostol và Misoprostol để điều trị dạ dày) sẽ làm co bóp tử cung gây sảy thai.

4. Hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS).

   Các triệu chứng tiền kinh nguyệt thường xuất hiện khoảng 5 - 7 ngày trước khi kỳ kinh nguyệt bắt đầu, và biến mất ngay khi kỳ kinh nguyệt bắt đầu hoặc ngay sau đó. Một số chị em phải trải qua một loạt các triệu chứng về thể chất và cảm xúc, trong khi một số khác lại gặp ít triệu chứng hoặc thậm chí không gặp triệu chứng gì. Một khảo sát cho kết quả khoảng 30-40% phụ nữ có thể gặp phải các triệu chứng tiền kinh nguyệt nặng nề, gây ảnh hưởng đến các hoạt động sinh hoạt và công việc hàng ngày.

   Các triệu chứng tiền kinh nguyệt về mặt cơ thể gồm có:

-  Đầy bụng.

-  Căng, sưng và tức ngực.

-  Nhức đầu.

-  Táo bón.

   Các triệu chứng tiền kinh nguyệt về mặt cảm xúc gồm có:

-  Dễ tức giận và cáu gắt.

-  Lo lắng và dễ bối rối.

-  Căng thẳng tinh thần, tâm trạng thất thường.

-  Giảm hoặc mất khả năng tập trung.

-  Trầm cảm…

   Hiện nay vẫn chưa rõ nguyên nhân tại sao một số phụ nữ bị rối loạn kinh nguyệt lại phát triển hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) hoặc rối loạn tâm thần tiền kinh nguyệt (PMDD – một dạng nặng nhất của PMS), trong khi một số khác lại không. Một số nhà nghiên cứu nghi ngờ rằng những trường hợp này có sự nhạy cảm hơn khi có sự thay đổi nồng độ hormone trong cơ thể.

5. Nguyên nhân gây rối loạn kinh nguyệt

   Có nhiều nguyên nhân khiến chị em bị rối loạn kinh nguyệt, trong đó phổ biến nhất là:

5.1. Sự thay đổi nội tiết tố.

  Tình trạng mất cân bằng nội tiết tố trong cơ thể phụ nữ sẽ xảy ra ở một vài giai đoạn trong suốt cuộc đời người phụ nữ như dậy thì, mang thai, cho con bú, tiền mãn kinh và mãn kinh.

  Trong đó sự mất cân bằng nội tiết tố trong cơ thể là nguyên nhân thường gặp nhất khiến chị em bị rối loạn kinh nguyệt

5.2. Các nguyên nhân thực thể.

-  Thai kỳ bất thường như mang thai ngoài tử cung, dọa sảy thai…

-  Các bệnh lý phụ khoa như polyp tử cung, u xơ tử cung, buồng trứng đa nang, quá sản nội mạc tử cung, ung thư cổ tử cung…

- Các bệnh lý viêm nhiễm như viêm nhiễm đường sinh dục, viêm niêm mạc tử cung…

-  Các bệnh lý khác như đái tháo đường, u giáp, u tuyến yên…

5.3. Ảnh hưởng của thói quen ăn uống và sinh hoạt.

   Hiện tượng này có th��� xảy ra khi những thói quen trong chế độ ăn uống, tập luyện và sinh hoạt hàng ngày bị thay đổi:

- Chế độ ăn uống: thay đổi khẩu phần ăn hàng ngày, thiếu hụt dinh dưỡng, giảm cân hoặc tăng cân quá mức có thể khiến chị em bị rối loạn kinh nguyệt.

- Tập luyện thể thao, vận động quá mức có thể kéo dài ngày hành kinh và tăng lượng máu kinh.

-  Sử dụng các loại thuốc tránh thai, thuốc điều trị bệnh đái tháo đường, cao huyết áp… cũng gây tác dụng phụ là rối loạn kỳ kinh nguyệt.

6. Điều trị rối loạn kinh nguyệt như thế nào?

6.1. Điều trị bằng tây y:

   Việc điều trị rối loạn kinh nguyệt sẽ phụ thuộc vào kết quả thăm khám, xét nghiệm tìm nguyên nhân, nguyện vọng mang thai, sinh nở và các yếu tố khác từ phía chị em phụ nữ. Thông thường, bác sĩ ưu tiên khuyến khích chị em tự điều chỉnh lại chu kỳ kinh nguyệt bằng cách thay đổi lối sống, sau đó mới áp dụng điều trị nội khoa hoặc ngoại khoa phù hợp.

-  Thay đổi lối sống: chị em nên xây dựng chế độ ăn uống khoa học, lành mạnh, bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, hạn chế tiêu thụ muối, cafe, đường và không uống rượu bia trước kỳ kinh, điều này giúp chị em tránh được những triệu chứng tiền kinh nguyệt.

- Điều trị nội khoa: một số loại thuốc có tác dụng giảm cơn đau quằn quại khi đến tháng, điều hòa kinh nguyệt và điều trị chứng mất minh, tuy nhiên chị em không được tự ý lạm dụng sử dụng thuốc, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn liều lượng phù hợp.

- Điều trị ngoại khoa: thường được áp dụng điều trị tùy trường hợp bệnh lý gây ra rối loạn kinh nguyệt cụ thể (ví dụ do u xơ tử cung).

6.2. Điều trị bằng đông y:

   Đông y chia làm 2 chứng cơ bản là hư chứng (thuộc hàn) và thực chứng (thuộc nhiệt). Theo đông y, hư thì bổ, thực thì tả, lập lại cân bằng âm dương, với rối loạn chu kỳ cũng không ngoài biện chứng ấy. Nếu có viêm nhiễm, u cục … thì thêm tiêu viêm tán kết. Nếu bế kinh, đau chu kỳ thì bổ huyết hoạt huyết. Nếu rong kinh thì bổ huyết chỉ huyết (cầm máu).…

    Khác nhau là ở kinh nghiệm và bài thuốc của mỗi người. Điển hình như:

    Bản thân tôi giờ là Bác sĩ, nhưng lúc mới dậy thì lần nào đến kỳ cũng rất đau, tôi phải uống viên giảm đau tây y mới chịu được, do bố nói thời gian này cứ để cơ thể hoàn thiện tự nhiên. Sau đó bố tôi làm cho một loại thuốc hoạt huyết giảm đau đông y, mỗi tháng uống trước kỳ 10 ngày, 3 tháng liền thì đến kỳ không còn đau nữa. Phải năm sáu năm sau mới thấy đau lại, bấy giờ mới uống thêm như trước. Có điều đặc biệt là: uống giảm đau tây y phải nửa giờ sau mới đỡ, còn uống viên bố tôi làm thì chỉ vài phút là không còn thấy đau nữa, kinh thủy ra cũng nhanh và sạch.

   Những bệnh nhân khác cũng bị đau chu kỳ, kèm theo rối loạn nội tiết sau khi uống Đại bổ âm hoàn thì không những nội tiết tăng, chu kỳ ổn định mà cũng không còn thấy đau khi đến kỳ nữa.

   Chứng kiến cái hay của y học cổ truyền, thấy bố khám và chữa bệnh, nghe những lời cảm ơn từ bệnh nhân, dần dần yêu nghề lúc nào không hay. Chính vì thế cả hai anh em tôi đều quyết định thi ngành y và học Bác sĩ y học cổ truyền, biết rằng học lâu dài và vất vả.

6.3. Lưu ý:

  Nói chung, phụ nữ cần tự theo dõi và chăm sóc bản thân là tốt nhất. Khi cần cũng nên đến cơ sở y tế tin cậy để được khám, chẩn đoán và điều trị cụ thể.

   Cám ơn các bạn đã đọc bài! Nếu thấy hay xin cho 1 like động viên và chia sẻ để lan tỏa thông tin hữu ích. Hãy bổ sung kiến thức y học cần thiết để cuộc sống tốt đẹp hơn mỗi ngày.

   Bác sĩ Vũ Hải Yến

   Con gái lương y Vũ Ngọc Khương.

 

  "Sức khỏe là tài sản vô giá của bản thân, là tài nguyên của Quốc gia nên cần chăm sóc và giữ gìn cẩn thận! "

  Chúc các bạn sức khỏe và hạnh phúc !       

   

 Phòng khám chuyên khoa YHCT Khương Phúc trân trọng cám ơn!